100 terms

Maatschappij Politiek Hoofdstuk 1 - 5

STUDY
PLAY
Politiek
Is het maken van regels en het nemen van besluiten die te maken hebben met het besturen van een land, een provincie of een gemeente
Politici
Vertegenwoordigen de bevolking bij het nemen van politieke besluiten
Bestuurders
Zijn de politici die een land of gemeente besturen
Overheid
Wordt gevormd door de politici en de ambtenaren samen
Politieke macht
Is de macht om besluiten te kunnen nemen waar iedereen de gevolgen van merkt
Politieke besluitvorming
Is de manier waarop politici besluiten nemen
Overheidsbeleid
Is het geheel van regels en afspraken die politici maken
Verzorgingsstaat
Is een land waar de overheid de burgers helpt als het nodig is
Algemeen belang
Gaat over zaken die voor heel veel mensen belangrijk zijn omdat ze er voordeel van hebben of er gebruik van maken
Politieke agenda
Omvat de onderwerpen waarover politici voortdurend met elkaar praten
Maatschappelijk probleem of vraagstuk
- Gaat altijd om een sociaal probleem
- Er bestaan verschillende meningen over de oorzaken en de mogelijke oplossingen
- Het krijgt veel aandacht in de media
- Kan vaak het beste worden opgelost door de overheid in samenwerking met burgers en organisaties
Waarden
Zijn de principes of uitgangspunten die je belangrijk vindt in het leven
Normen
Zijn regels die bepalen hoe jij en anderen zich moeten gedragen
Belangen
Zijn de voor- of nadelen die je ergens van hebt
Belangentegenstelling
Het belang van de een botst met het belang van de ander
Macht
Is de mogelijkheid om het gedrag van andere te beïnvloeden
Machtsmiddelen
Zijn de middelen waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden
Politiek probleem
Als politici zich met een maatschappelijk probleem bemoeien en regels en wetten bedenken om het probleem aan te pakken
Rechtsstaat
Is een land waar de rechten en plichten van de burgers en van de overheid zijn vastgelegd
Rechtsbescherming
Burgers worden beschermd tegen een te grote overheidsmacht en tegen willekeur door de overheid
Grondwet
Hierin staan de belangrijkste rechten en plichten van de burgers precies omschreven, net als de bevoegdheden van de overheid
Grondrechten
De belangrijkste rechten van burgers die in onze samenleving gelden en in de grondwet zijn vastgelegd
Artikel 1 van de grondwet
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld
Recht
Geeft aan wat je mag doen of je recht op hebt
Plicht
Bepaalt wat je moet doen
Democratie
Een staatsvorm waarbij burgers invloed hebben op de besluiten van de politici
Parlementaire democratie
Een land waarin niet de burgers zelf, maar gekozen volksvertegenwoordigers de belangrijkste beslissingen nemen
Vrije en geheime verkiezingen
Je mag zelf beslissen op wie je stemt en je stem is anoniem
Algemeen kiesrecht
Het recht om als burger de volksvertegenwoordigers voor het parlement, de gemeenteraad en het Europees Parlement te kiezen
Parlement
De Eerste en Tweede kamer
Trias politica
De scheiding van de politieke macht in drie onderdelen (de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht)
Wetgevende macht
Stelt wetten vast waaraan burgers en de overheid zich moeten houden
Uitvoerende macht
Zorgt ervoor dat eenmaal goedgekeurde wetten worden uitgevoerd
Rechterlijk macht
Beoordeelt of wetten goed worden nageleefd en doet uitspraak in conflicten
Dictatuur
Een land waar de macht in handen van één persoon, een kleine groep mensen of één partij is
Dictator
Is de leider van een dictatuur
Persvrijheid
Kranten, tijdschriften, televisie en internet mogen schrijven of uitzenden wat zij belangrijk vinden
Actief kiesrecht
Het recht om te mogen stemmen
Passief kiesrecht
Het recht om je verkiesbaar te stellen
Politieke partij
Een groep mensen met ongeveer dezelfde ideeën over hoe de samenleving eruit zou moeten zien
Progressief
Vooruitstrevend
Conservatief
Behoudend
Politiek rechts
Vindt dat mensen veel vrijheid moeten hebben en wil een passieve overheid
Politiek links
Komt op voor de zwakkeren en wil een actieve overheid
Politiek midden
Combineren linkse en rechtse standpunten
Passieve overheid
Bemoeit zich zo min mogelijk met het dagelijks leven en de economie
Actieve overheid
Komt op voor mensen die het minder goed hebben
Politieke stroming
Een geheel van ideeën over wat belangrijk is in de maatschappij en hoe mensen het beste met elkaar kunnen samenleven
Liberalisme
Heeft vrijheid en eigen verantwoordelijkheid als belangrijkste uitgangspunten
Persoonlijke vrijheid
Het recht om je eigen keuzes te maken en te beslissen over je eigen leven
Economische vrijheid
Het recht om makkelijk een bedrijf te beginnen of een vereniging of stichting op te richten
Paticulier initiatied
Initiatieven van burgers, zoals een eigen bedrijf beginnen
Deregulering
De overheid bemoeit zich zo min mogelijk met de economie en maakt de regels en procedures zo simpel mogelijk
Vrijemarkteconomie
Een economie waarin de overheid een kleine rol speelt en bedrijven weinig regels oplegt
Sociaal democratie
Heeft gelijkheid en gelijkwaardigheid als uitgangspunten
Gelijkheid
Mensen zijn gelijk aan elkaar en er zijn dus geen verschillen
Gelijkwaardigheid
Iedere burger heeft dezelfde recht en wordt en gelijke gevallen gelijk behandeld
Internationale solidariteit
Steun geven aan zwakkere groepen in andere landen
Christen-democratie
Heeft het christelijk geloof en de Bijbel als uitgangspunt
Verantwoordelijke samenleving
Een samenleving waarin de verantwoordelijkheden in handen van de burgers en hun organisaties liggen
Rentmeesterschap
Mensen moeten zuinig met de aarde omgaan, omdat die door God is bruikleen is afgestaan
Rechts-extremisme
Heeft als uitgangspunt de ongelijkwaardigheid tussen mensen
Superioriteitsgevoel
Je als groep of ras beter voelen dan anderen
Ecologische stroming
Heeft als uitgangspunten dat de natuur en het milieu zo min mogelijk aangetast mag worden door de mens
Populisme
Een stijl van politiek bedrijven die de bevolking eenvoudige oplossingen voor complexe problemen voorschotelt
Kabinet
Alle ministers en hun staatssecretarissen samen
Regering
De ministers samen met de koning, maar zonder de staatssecretarissen
Kabinetsformatie
De onderhandelingen over welke partijen gaan regeren
Coalitie
Twee of meer partijen die samen de regering vormen
Compromis
Afspraak waarbij alle partijen een beetje toegeven
Oppositie
De politieke partijen die niet in de regeringscoalitie zitten
Beleid
Alle plannen die een nieuwe kabinet heeft voor de toekomst van Nederland
Formateur
Overlegt met de coalitiepartijen over de verdeling van ministers en staatssecretarissen
Regeerakkoord
De plannen voor het regeringsbeleid voor de komende jaren
Minister
Maakt deel uit van het kabinet en heeft een eigen beleidsterrein
Ambetenaar
Werkt op het ministerie en staat de ministers bij
Staatssecretaris
Soort hulpminister die verantwoordelijk is voor een deel van het beleidsterrein van een minister
Prinsjesdag
Derde dinsdag in september. Dag waarop het staatshoofd de troonrede voorleest en de minister van Financiën en miljoenennota presenteert
Troonrede
Bevat de plannen van de regering voor het komende jaar (voorgelezen door het staatshoofd)
Miljoenennota
Een overzicht van de belangrijkste uitgaven en inkomsten die de regering voor dat jaar verwacht
Constitutionele monarchie
Een staatsvorm waarin de taken en bevoegdheden van het staatshoofd zijn beperkt door de grondwet
Ministeriële verantwoordelijkheid
Het kabinet is verantwoordelijk voor het bestuur van ons land en voor alles wat de koning in het openbaar zegt en doet
Kenmerken van maatschappelijk probleem
- Het gaat altijd om een sociaal probleem
- Er bestaan veel verschillende meningen over de oorzaken van het probleem en hoe het moet worden opgelost
- Het krijgt veel aandacht in de media
- Het probleem kan het beste worden opgelost door de overheid in samenwerking met burgers en organisaties
Politici krijgen hulp van ...
Ambtenaren
Wie hebben de politieke macht?
Politici
De belangrijkste machtsmiddelen zijn
- Je functie en beroep
- Je kennis en vaardigheden
- Je overtuigingskracht, gezag of charisma
- De hoeveelheid geld die je hebt
- Het aantal mensen dat samen iets wil
- Contact hebben met de media
- Contact hebben met invloedrijke personen
- Deel uitmaken van adviesorganen
Tweede Kamerleden zijn ...
Volksvertegenwoordigers
De hoogte van de uitkeringen wordt door het .... bepaald
Nationale bestuur
Graffiti van bushokjes en gevels verwijderen is van ...
Algemeen belang
Een dictatuur heeft enkele belangrijke kenmerken
- Eén persoon of één partij heeft alle macht
- Er bestaat geen democratie en het land is geen rechtsstaat
- De bevolking heeft geen (politieke grondrechten)
- Er bestaat geen vrije pers
- De (geheime) politie en het leger spelen een grote rol
Kenmerken van parlementaire democratie
- Er zijn vrije en geheime verkiezingen en er is algemeen kiesrecht
- De politieke macht ligt namens de burgers bij het parlement, in ons land de Eerste en Tweede Kamer
- Elk besluit komt democratisch tot stand, dat wil zeggen: met meerderheid van stemmen
- Er is een grondwet waarin de rechten en plichten van burgers en overheid geregeld zijn
- Er is sprake van een 'scheiding der machten'. Dit de trias politica
Kenmerken van een rechtsstaat
- Er is een grondwet die voorschrijft hoe overheid en burgers met elkaar om moeten gaan
- Een belangrijk onderdeel van de grondwet is de opsomming van de grondrechten, de belangrijkste rechten die in onze samenleving gelden
- De overheid moet zich houden aan wat in de wet staat
- De macht binnen een land mag niet in handen van één persoon of een kleine groep
- Burgers hebben invloed op de manier waarop het land wordt geregeerd
Om de vier jaar kiezen de burgers van Nederland de nieuwe leden van
- De Tweede Kamer
- De Provinciale Staten
- De gemeenteraden
Elke vijf jaar wordt er verkiezingen gehouden voor ...
Het Europees Parlement
De rol van politieke partijen
- Zij brengen voortdurend hun standpunten naar voren over alles waarover de politiek beslissingen neemt, bijvoorbeeld in een nieuwsuitzending, via Twitter of in de krant
- Zij vertegenwoordigen vaak de belangen van maatschappelijke organisaties en bepaalde groepen in de maatschappij
- Ze leveren mensen voor politieke functies, zoals ministers en burgemeester
- Ze beïnvloeden mensen in politieke functies
Links
- De overheid zorgt voor de zwakkeren
- De overheid is actief op zoek hoe de zwakkeren kunnen worden geholpen
- SP, Groenlinks, Partij van de Dieren, PvdA
Midden
- Mensen zorgen voor elkaar
- De overheid steunt de hulp aan de zwakkeren alleen in gevallen dat het nodig is
- D66, 50PLUS, CDA, ChristenUnie
Rechts
- Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid
- De overheid is passief bij het steunen van zwakkeren, helpt alleen in noodsituaties en zorgt voor veiligheid
- VVD, SGP, Partij voor de Vrijheid
Verloop van de kabinetsformatie
1. Onderzoek
2. De informatie
3. De formatie
4. Benoeming
De belangrijkste taken van de koning als staatshoofd kun je verdelen in drie functies
- De symbolische functie (bv. Het ondertekenen van wetten)
- De ceremoniële functie (bv. De troonrede voorlezen op Prinsjesdag)
- De representatieve functie (bv. Ons land vertegenwoordigen in het buitenland)