26 terms

Geschiedenis

STUDY
PLAY

Terms in this set (...)

bijzonder onderwijs
Door particulieren opgerichte en bestuurde scholen die van oorsprong vanuit een bepaalde levensovertuiging of geloofsrichting werken
censuskiesrecht
Het toekennen van et kiesrecht aan dat deel van de bevolking dat meer dan een vastgesteld minimumbedrag aan belasting betaalt
communisten
Aanhangers van de politieke stroming waarin de arbeidersklasse de macht van de bezittende klasse door een revolutie wilde breken om zo de arbeiders zelf aan de macht te brengen
confessionelen
Aanhangers van de politieke stroming waarbij het geloof (meestal rooms-katholicisme of protestantisme) uitgangspunt is bij de politieke stellingname en keuzes
coöperatie
Een samenwerkingsvorm van producenten of verbruikers, gericht op het vergroten van de economische macht en het behalen van schaalvoordeel door gezamenlijk in te kopen en te verkopen
Cultuurstelsel
Stelsel waarbij de Javaanse boerenbevolking eenvijfde deel van de grond moest bebouwen met landbouwgewassen voor de Europese markt
emancipatiebeweging
Beweging die streeft naar gelijke rechten voor groepen die in de samenleving achtergesteld worden (zoals arbeiders, vrouwen, homo's of allochtonen)
ethische politiek
Richting binnen de koloniale politiek waarbij gestreefd werd naar ontwikkeling in westerse richting van land en volk van Nederlands-Indië, met speciale aandacht voor onderwijs en gezondheidszorg en verspreiding van het christendom
'farmers'
Boeren die voornamelijk voor de markt produceren; meestal betreft dit maar één product of een klein aantal producten
feminisme
Politieke beweging die zich ten doel stelt de achtergestelde positie van de vrouw te verbeteren
grondrechten
In de Grondwet vastgelegde fundamentele rechten die de vrijheid van de burger te allen tijde garanderen
kapitalisme
Een economisch systeem waarbij het maken van zo veel mogelijk winst het hoofddoel is en waarbij de ondernemer zo veel mogelijk vrijheid moet hebben om naar eigen inzicht dit doel te realiseren
Kinderwetje van Van Houten
De wet uit 1874 die een einde moest maken aan kinderarbeid in fabrieken; landarbeid van kinderen bleef nog wel toegestaan
klassenstrijd
De door aanhangers van Marx gebruikte benaming voor het conflict tussen twee klassen (arbeiders tegenover bourgeoisie) die aan elkaar tegengestelde politieke en economische belangen hebben
liberalisme
Politieke stroming die streeft naar zoveel mogelijk individuele vrijheid voor burgers en zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis
massaproductie
Het in grote aantallen produceren van identieke goederen
Multatuli
De schrijversnaam van Eduard Douwes Dekker, die met zijn boek Max Havelaar een felle aanklacht schreef tegen misstanden die op Java voorkwamen als gevolg van het Cultuurstelsel
openbaar onderwijs
De door de overheid opgerichte scholen die niet zijn gebonden aan een bepaalde levensovertuiging of geloofsrichting
'peasants'
Boeren die op de eerste plaats zelfverzorgend zijn; zij verbouwen veel verschillende producten
schoolstrijd
Een langdurige worsteling over de vormgeving en financiering van het onderwijsbestel in Nederland, uitmondend in de wettelijke gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs
sociale kwestie
De bewustwording van het feit dat er in de eerste fase van de industriële revolutie een groot verschil tussen de verschillende sociale groepen was ontstaan (rijk - arm) die dringend om een oplossing vroeg
socialisten/sociaal-democraten
Aanhangers van de politieke stroming waarin de arbeidersklasse de macht van de bezittende klasse door het invoeren van sociale hervormingen via het parlement, wilde breken om ze de positie van de arbeider te verbeteren
transitohandel
Doorvoerhandel; de aangevoerde handelswaar wordt niet in pakhuizen opgeslagen, maar meteen verder getransporteerd
verzuiling
Opdeling van de samenleving in bevolkingsgroepen die zich verenigd hebben in sterk van elkaar gescheiden maatschappelijke of politieke organisaties en instellingen op levensbeschouwelijke grondslag (in Nederland: rooms-katholiek, protestants-christelijk, socialistisch en liberaal)
vrijhandel
Vrij verkeer van goederen en diensten, waarbij de internationale handel niet belemmerd wordt door beschermende maatregelen aan de grens (zoals in- en uitvoerrechten)
Johannes van den Bosch
Bedenker van het Cultuurstelsel