316 terms

Łacina

STUDY
PLAY
lex
prawo stanowione, ustawa
dura lex sed lex
surowe prawo, ale prawo
leges sumptuariae, leges barbarorum
prawa przeciwko nadmiernym wydatkom, prawa germańskie
legis vicem optinet
mieć moc ustawy
ex lege
z mocy prawa
vacatio legis
okres nieobowiązywania ustawy (spoczynek ustawy)
verba legis
brzmienie ustawy
princeps legibus solutus
władca nie jest związany ustawami
quod principi placuit legis habet vigorem
co się podoba władcy, ma moc ustawy
leges breves esse oportet (quo facilius teneantur)
ustawy winny być krótkie (aby były łatwiej zrozumiałe)
lex fingit, ubi subsitis aequitas
gdy istnieje potrzeba, prawo ustawa tworzy fikcję
lex iubeat, non disputet-lex moneat, non doceat
ustawa powinna nakazywać-ustawa upomina, nie prosi
lex non debet esse ludibrio
z ustawy nie powinno się drwić
lex non obligat nisi promulgata
ustawa nie obowiązuje zanim nie zostanie opublikowana
lex punit mendacium
ustawa karze oszustwo
salus rei publicae suprema lex esto
dobro państwa niech będzie najwyższym prawem
lex non distinguit
ustawa nie odróżnia (!)
in legibus magis simplicitas quam difficultas placet
w ustawach bardziej podoba się prostota niż zawiłość
sine historia caeca iurisprudentia est
bez historii jurysprudencja jest ślepa (!)
ius
prawo w sensie abstrakcyjnym
quo iure-(quo modo)
jakim prawem-(w jaki sposób)
ubi societas ibi ius
gdzie jakieś społeczeństwo, tam jakieś prawo
fontes iuris
źródła prawa
ipso iure
z mocy samego prawa
summum ius-summa iniuria
najwyższe prawo-największe bezprawie
ius publicum-publicum ius est quod ad statum rei Romanae spectat
prawem publicznym jest to prawo, które dotyczy pomyślności państwa rzymskiego
ius privatum-privatum ius-quod ad singulorum utilitatem spectat
prawem prywatnym jest to prawo, które daje korzyść poszczególnemu obywatelowi
ius publicum privatorum pactis mutuari non potest
prawo publiczne nie może być zmienione prywatnymi porozumienami
ius est ars boni et aequi
prawo jest sztuką tego co dobre i sprawiedliwe
iustitas vestras iudicabo
będę sądzić waszą sprawiedliwość
ius civile-ius canonicum-utriusque iuris
prawo cywilne-prawo kanoniczne-oboje praw
ius cogens-ius dispositivum
prawo bezwględnie wiążące-prawo względnie wiążące
ius particulare-ius universale
prawo szczególne-prawo uniwersalne
ignorantia iuris nocet = ignorantia iuris non exculpat
nieznajomość prawa nie usprawiedliwia
ignorantia facti non nocet
nieznajomość faktów nie szkodzi
ius ducale
prawo władcy
ius terrestre
prawo ziemskie
ius iudicarium
prawo sądownicze
ubi ius incertum, ibi ius nullum
gdzie prawo nie jest dokładnie określone, tam nie ma prawa
iura sanguinis nullo iure civile dirimi possunt
prawa krwi nie mogą być rozerwane przez żadne prawo cywilne
iuris praecepta sunt: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere
nakazami prawa są: żyć szlachetnie, drugiemu nie szkodzić, przydzielać każdemu co mu się należy
lex perfecta
ustawa, która przewiduje sankcję nieważności czynności dokonanej wbrew prawu (!)
lex plus quam perfecta
ustawa, która przewiduje zarówno sankcję karną, jak i nieważności wobec czynności dokonanej wbrew prawu (!)
lex minus quam perfecta
ustawa, która przewiduje sankcję karną bez sankcji nieważności wobec czynności dokonanej wbrew prawu (!)
lex imperfecta
ustawa, która nie przewiduje ani sankcji karnej, ani nieważności dla czynów wbrew ustawie (!)
praeter legem
obok ustawy
contra legem
wbrew ustawie
apices iuris non sunt iura
bardzo dokładne stosowanie prawa nie jest prawem
ratio legis
przyczyna ustawy
ubi eadem legis ration, ibi eadem dispositio
gdzie ta sama przyczyna ustawy, tam takie samo rozwiązanie
per analogiam
z podobieństwa
analogia legis
analogia z ustawy
analogia iuris
analogia z prawa
a contrario
z przeciwieństwa
praesumptio facti
domniemanie z faktów
praesumptio iuris tantum
domniemanie prawne wzruszalne
praesumptio iuris ac de iure
domniemanie prawne niewzruszalne
optima est legum interpres consuetudo
zwyczaj jest najlepszą wykładnią prawa
lex generalis
ustawa ogólnie dotycząca pewnej kwestii
lex specialis
ustawa specjalna w stosunku do ogólnej
lex retro non agit (lex proscipit, non rescipit)
ustawa nie działa wstecz (ustawa patrzy do przodu, nie ogląda się w tył)
lex severior penalis retro non agit
ustawa bardziej karząca nie działa wstecz
desuetudo
długotrwałe niestosowanie prawa powodujące jego wygaśnięcie
lex posterior derogat legi priori
ustawa późniejsza uchyla ustawę wcześniejszą
lex specialis derogat legi generali
ustawa specjalna uchyla ustawę szczególną
lex posterior generalis non derogat legi priori speciali
późniejsza ustawa ogólna nie uchyla wcześniejszej ustawy szczególnej
de lege lata
o ustawie już uchwalonej (uwagi dotyczące istniejącego prawa) (!)
de lege ferenda
o ustawie, która ma być uchwalona(z punktu widzenia postulowanych zmian) (!)
lex iniusta non est lex
ustawa niezgodna z prawem nie jest prawem
lex necessitatis est lex temporis
ustawa uchwalona z konieczności jest ustawą tymczasową
politia legibus, non leges politiae adaptandae
polityka powinna się przystosowywać do ustaw, a nie ustawy do polityki
quid leges sine moribus vanae proficiunt?
czy ustawy muszą być zgodne z obyczajami?
simplicitas legibus amica
prostota winna być przyjaciółką ustaw
iura vigilantibus, non dormientibus prosunt
prawa przynoszą korzyść dla czujnych, nie dla śpiących (!)
verba legis
słowa ustawy
res omnium communes
rzeczy należące do wspólnoty/wspólne rzeczy
actio in rem-erga omnes
skargi skuteczne wobec wszystkich
rei vindicatio-cum omni causa
skarga wydobywcza-skuteczne wobec wszystkich
in aequali iure melior est conditio possidentis=in pari causa melior est conditio possientis
w równym prawie lepsze jest położenie posiadacza
vim enim vi defendere omnes leges omniaque iura permittunt
kiedy właścicielowi naruszono prawa własności, ustawy dopuszczają odparcie siły siłą
numquam nuda traditio transfert dominium
nigdy samo wręczenie nie przenosi prawa własności
ius possidendi-ius utendi (abuendi, fruendi)-ius disponendi
prawo posiadania-prawo używania (zużywania, pobierania pożytków)-prawo dysponowania rzeczą
ius infinitum
prawo bez końca, bez ograniczenia
dominium directum-dominium utile
własność zwierzchnia-własność użytkowa
condominium pro indiviso
współwłasność w częściach ułamkowych
accessio cedit principali
przyrost przypada temu, co główne
superficies solo cedit
to, co znajduje się stale na powierzchni staje się własnością właściciela gruntu
accessio possessionis-accessio temporis
doliczanie czasu posiadania-???
in statu usucapiendi
w czasie zasiadywania
iura in re aliena
prawa na rzeczy cudzej
numerus clausus
ograniczona liczba
lege non distinguente
ustawa nie rozróżnia
non facere-pati
nie działać-znosić
et non facere facere est
i nie działanie jest działaniem
servitus in faciendo consistere nequit
służebność nie polega na działaniu
servitutibus civiliter utendum est
należy wykonywać służebność oględnie
servitutis causa debet esse perpetua
przyczyna służebności powinna być trwała
nulla res sua servit
służebność nie może istnieć na własnej rzeczy
confussio
konfuzja
ususfructus-quasi ususfructus
prawo korzystania z rzeczy (niezużywalnej)-prawo korzystania z rzeczy zużywalnej
ususfructus est ius alienis rebus utendi, fruendi, salva rerum substantia
prawo użytkowania jest prawem używania cudzej rzeczy przy zachowaniu jej substancji
pignoris causa est indivisa
podstawa zastawu jest niepodzielna
pignus antichreticum
zastaw antrychretyczny (z pobieraniem pożytków)
prior tempore potior iure
pierwszy czasem lepszy prawem
possessio non est iuris sed facti
posiadanie jest faktem, a nie prawem
separata esse debet possessio a proprietare
powinna być oddzielona własność od posiadania
possessionem adquirimus et animo et corpore
posiadanie nazywamy wolą i trzymaniem rzeczy
animus rem sibi habendi, animus possidendi
posiadaczem samoistnym jest ten, kto ma wolę trzymania rzeczy dla siebie i wolę posiadania
possessio vitiosa-non vitiosa
posiadanie nabyte wadliwie-nie nabyte wadliwie
animus possidendi pro alieno
wola posiadania rzeczy dla kogoś innego
traditio corporalis
wręczenie rzeczy
longa manu traditio
wręczenie poprzez pokazanie rzeczy
traditio brevi manu-constitutum possessorium)
wręczenie przez posiadacza samoistnego na dotychczasowego detentora-wyzbycie się posiadania
cautio damni infecti
przyrzeczenie pokrycia szkody
consensus matrimonialis
zgoda na zawarcie małżeństwa
nupias non concubitus, sed consensus facit
małżeństwo powstaje nie na skutek fizycznego współżycia, a na skutek zgody
numerus clausus
liczba zamknięta
matrimonia libera esse debent
uważa się, że małżeństwa są wolne
sponsalia-matrimonii promissio
zaręczyny-przyrzeczenie małżeństwa
ad reparationem damnorum
w celu naprawienia powstałej szkody
nemo turpitudinem suam allegans audatiur
nikt nie powinien być wysłuchany, powołujący się na własne czyny niemoralne
matrimonium ratum et consummatum
małżeństwo zawarte i dopełnione
separatio quad torum et mensam
- separacja od stołu i łoża???
separatio perpetua-separatio temporanea
separacja ciągła-separacja tymczasowa
separatio manente vinculo
separacja w czasie trwania węzła małżeńskiego
mater semper certa est, pater est quem nuptiae demonstrant
matka jest zawsze pewna, ojcem jest tym na kogo wskazuje małżeństwo
nasciturus pro iam habetur, quotiens de commodis eius agitur
dziecko poczęte ale jeszcze nie urodzone uważa się za narodzone jeśli chodzi o jego korzyści
praesumptio iuris tantum
domniemane prawne wzruszalne
quot generationis tot gradus
ile urodzeń, taki stopień pokrewieństwa
liberi vulgo concepti
dzieci pozamałżeńskie
filii legitimi-filii illegitimi
dzieci pochodzące z prawego łoża-dzieci pochodzące z nieprawego łoża
filii illegimi legitimantur per subsequens matrimonium parentum
dzieci pozamałżeńskiego są legitymowane na skutek następnego małżeństwa rodziców
exceptio plurium concubentium
- zarzut wielokrotnego współżycia
matrimonium putativum
małżeństwo domniemane
praesumptio homini vel facti
domniemanie oparte na faktach
impotentia generandi-impotentia coeundi
niezdolność zapłodnienia-niezdolność obcowania płciowego
adoptio naturam imitatur
przysposobienie imituje naturę
adoptio plena-adoptio minus plena-adoptio plenissima
pełna adopcja-adopcja polegająca na stosunku tylko między rodzicami a dzieckiem-adopcja najpełniejsza
tutor loco parentis habetur
tutor jest w miejsce rodziców
affines sunt viri et uxoris cognati
powinowaci to kognaci męża i żony
in vivo-in vitro
w ciele kobiety-na szkle
ius cogens
prawo bezwzględnie wiążące
ex lege
z mocy prawa
successio in universitatem
wstąpienie w całość praw i obowiązków poprzednika (o spadkobraniu)
nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet
nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada (!)
nasciturus pro iam nato habetur
dziecko poczęte ale nienarodzone uważa się za już urodzone
hereditas viventis non datur
nie dziedziczy się po jeszcze żyjącym
mors omnia iura solvit
ze śmiercią ustaje zdolność prawna
ad solemnitatem
dochowanie formy wpływa na ważność czynności
in capita-in stirpes
według osób-wg szczepu
de lege ferenda
uwagi co do przyszłego prawa(!)
facultas alternativa
upoważnienie przemienne
mortis causa
na wypadek śmierci
cum animo testandi
z wolą testowania
favor testamenti
należy prowadzić takie postępowanie, aby utrzymać w mocy testament damnacyjny
legatum per vindicationem-legatum per damnatorem
legat windykacyjny przenoszący własność-legat damnacyjny, przenoszący zobowiązanie (!)
legatum nominis—legatum liberationis
przedmiotem legatu jest wierzytelność-przedmiotem legatu jest umorzenie długu (!)
transmissio hereditatis
przeniesienie możliwości złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku na spadkobiercę (!)
ex tunc
od początku
per facta concludentia
przez czynności dorozumiane
portio portioni accrescit
udział przyrasta udziałowi
qui testamento heres instituitur, in eodem testamento testis esse non potest
kto został ustanowiony dziedzicem testamentu, ten nie może być świadkiem w tym samym testamencie
cum viribus hereditatis
odpowiedzialność z przedmiotów znajdujących się w spadku
pro viribus hereditatis
odpowiedzialność do wartości spadku
successio anticipata
dziedziczenie wyprzedzające (darowizna doliczana do wartości spadku)
tempus regit actum
czas rządzi aktem prawnym
in testamentis plenius testatoris intentionem scrutamur
w testamentach dogłębniej bada się zamiar testatora
incognito
nieoficjalny, niedający się poznać
ex officio
z urzędu
iudex inhabilis
sędzia wyłączony z orzekania z mocy ustawy (!)
iudex suspectus
sędzia podejrzany, odsunięty na wniosek oskarżonego (!)
nemo iudex in propria (sua) causa
nikt nie powinien być sędzią we własnej sprawie
forum delicti commissi
są popełnienia przestępstwa (właściwość miejscowa)
forum praeventionis
sąd właściwy ze względu na pierwszeństwo w podjęciu postępowania
perpetuatio fori
utrwalenia właściwości sądu
forum connexitatis causarum
sąd właściwy dla łączonych spraw
causa principalis
przyczyna główna (prowadzenia sprawy)
causa accessoria
sprawy poboczne
res iudicata pro veritate habetur
wyrok należy brać za prawdę
ne bis in idem crimen iudicetur
nie można prowadzić 2 razy tej samej sprawy karnej
confessio est regina probationum
przyzna się do winy jest królową dowodów
geminat peccatum, quem delicti non pudet
dwa razy ukarać tego, kto nie wstydzi się czynu
gravior culpa gravior poena
im większa wina, tym większa kara
errare humanum est
mylić się jest rzeczą ludzką
nemo se ipsum accusare tenetur
nikogo nie można zmuszać do oskarżania samego siebie (!)
nemo prohibetur pluribus defensionibus uti
nikomu nie zakazuje się powoływać się na wiele środków obrony
propter falsa
wznowienie procesu
propter nova
z powodu nowych, niewykrytych faktów
propter melius
ze względu na większe dobro
propter memoriam
ku pamięci
sententia debet esse conformis libello
sentencja powinna być odpowiednia do aktu oskarżenia
ius et furi dicitur
nawet złodziejowi należy się sprawiedliwe postępowanie sądowe
nullum crimen nulla poena sine lege poenali anteriori
nie ma przestępstwa bez wcześniejszej ustawy karnej
sine lege scripta
bez ustawy zapisanej
sine lege certa
bez ustawy pewnej, dokładnej
sine lege praevia
bez ustawy wcześniejszej
vis absoluta
przymus bezwzględny
vis compulsiva
przymus względny
dolus directus repentinus
zamiar bezpośredni nagły
dolus directus praemeditatus
- z premedytacją, zamiar bezpośredni przmyślany
dolus eventualis
zamiar ewentualny
culpa-culpa dolo exorta
niedbałość-???
iter delicti
formy stawialne przestępstwa (pomysł, planowanie, zamiar, usiłowanie, popełnienie)
delictum putativum
przestępstwo urojone
in dubio pro reo
w razie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść pozwanego/podejrzanego
dolus non praesumitur
złego zamiaru się nie domniemywa
reformatio in peius iudici appellato non licet
sędziemu apelacyjnemu nie wolno zmieniać wyroku na gorszy
delicta parentum liberis non nocet
przestępstwa rodziców nie szkodzą dzieciom
crimina morte extinguuntur
przestępstwa idą w zapomnienie wskutek śmierci
reus in exceptione actor est
pozwany który podnosi zarzuty jest powodem
ei incumbit probatio qui dicit non qui negat
tego obciąża przeprowadzenie dowodu, kto twierdzi, nie tego co zaprzecza
in criminalibus probationes debent esse luce clariores
w sprawach karnych dowody powinny być jaśniejsze niż światło
dominus litis
pan procesu/ władca procesu to oskarżyciel
verba volant, scripta manent
słowa ulatują, napis zostaje
testis ex auditu
świadek ze słyszenia
relata refero
to, co znane jest tylko ze słyszenia
da mihi factum, dabo tibi ius-iura novit curia
przedstaw mi stan faktyczny, a ja wskażę ci prawo-sąd zna prawo
facta probantur, iura novit curia
fakty należy udowodnić, sąd zna prawo
ubi ius, ibi remedium
gdzie prawo, tam i środek zaradczy
sensu stricto-sensu largo
w sensie ścisłym-w sensie ogólnym
clara non sunt interpretanda
rzeczy oczywiste nie podlegają interpretacji
ex definitione
z definicje
erga omnes-inter partes
wobec wszystkich-między stronami
prior tempore potior iure
pierwszy czasem lepszy prawem
expressis verbis
dokładnymi słowami
superfluum
nadwyżka
numerus clausus
zamknięta liczba, wyliczenie enumeratywne
prima facie
na pierwszy rzut oka
genus-species
gatunek-rzecz oznaczona indywidualnie
genus perire non censetur
przyjmuje się, że gatunek nie ginie
superficies solo cedit
to co jest trwale zwiazane z gruntem należy do właściciela gruntu
res succedit in locum pretii et pretinum in locum rei
rzecz wstępuje w miejsce ceny, cena w miejsce rzeczy
inter vivos-mortis causa
między żyjącymi-na wypadek śmierci
causa solvendi
czynność prawna z wolą zwolnienia z zobowiązania
causa donandi
czynność prawna zawierana w celu bezpłatnego przysporzenia dla kogoś
causa obligandi vel acquirendi
przyczyną dokonania czynności jest zobowiązanie lub przelanie jakichś praw
ubi loqui potuit et debuit
gdzie ktoś powinien był mówić, uważa się, że złożył oświadczenie woli
ad incertas personas
skierowane do nieokreślonych osób
per facta concludentia
przez czynności dorozumiane
ad solemnitatem
dla dochowania ważności/pod rygorem nieważności
ad probationem
dla celów dowodowych
ad eventum
w celu osiągnięcia pewnych skutków
reservatio mentalis
zachowywanie w czegoś umyślnie/potajemne zastrzeżenie
essentialia negotii
postanowienie niezbędne aby czynność była ważna
dies a quo
termin od którego, termin początkowy
dies ad quem
termin do którego, termin rozwiązujący
computatio civilis
obliczanie od północy do północy
computatio ad momento ad momentum
obliczanie od danej chwili do danej chwili
ex tunc
od samego początku, z mocą wsteczną (!)
ex nunc
od teraz, od danej chwili
pendente conditione
w czasie trwania warunku zawieszającego
conditiones iuris
przesłanki
falsus procurator
zastępca bez pełnomocnictwa/rzekomy pełnomocnik
in principio
na początku
iurisdictio voluntaria
postępowanie dobrowolne (procesowe)
in dubia pro curia
w razie wątpliwości kto ma rozpatrywać sprawę, właściwy jest sąd
lex fori processualis
prawo krajowe
iudicium-actum trium personarum
postępowanie sądowe to czynność 3 osób
audiatur et altera pars
należy wysłuchać także drugiej strony
domini litis
władcy procesu (dysponenci)
nemo iudex sine actore
nie ma sędziego bez aktórów/nie ma procesu bez pozwu
vigilantibus iura sunt scripta
prawa są pisane dla czujnych (!)
ne eat iudex ultra petita partium
sędzia nie powinien wychodzić poza żądania stron
ante litem natam-post litem natam
przed powstaniem sporu-po powstaniu sporu
perpetuatio fori
utrwalenie właściwości sądu
actor sequitur forum rei
powód idzie do sądu pozwanego (właściwym sądem jest sąd pozwanego)
qui rem in iudicium ducit
kto rzecz prowadzi pod sąd ten jest powodem
contra quem res in iudicium deducitur
pozwany
legitimatio ad causam
materialne uprawnienia do procesu
legitimatio ad processum
uprawnienia do wytoczenia procecu
successio mortis causa
następstwo na skutek śmierci
successio inter vivos
następostwo w wyniku dokonania czynności prawnej
res inter alior gesta
współuczestnictwo osoby trzeciej
ad quem
termin, do którego muszą być złożone akta
post quem
termin, po którym coś się dzieje
prorogatio fori
wybranie przez strony sądu innego, niż wynikałoby z zasad procesowych
prorogatio iurisidctionis
jurysdykcja krajowa
negatio per positionem alterius
zanegowanie powództwa przez twierdzenie sprzeczne
exceptiones non sunt extendae
wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco
replicatio-duplicatio
odpowiedź-replika na odpowiedź (duplika)
onus proferendi
ciężar przedstawienia stanu faktycznego sprawy
onus probandi
ciężar dowodu
causa petendi
podstawa powództwa
ei incumbit probatio qui dicit non qui negat
tego obciąża dowód kto twierdzi, nie tego, kto zaprzecza (!)
ne bis in idem
nie można 2 razy orzekać w tej samej sprawie
ne bis de eadem re sit actio
nie może być ponownego postępowania w tej samej sprawie
sententia facit ius inter partes
wyrok jest prawem w stosunku do stron
res iudicata ius facit inter partes
sprawa osądzona tworzy prawo między stronami
res iudicata pro veritate accipitur
wyrok należy traktować jako prawdę
reformatio in peius
zmiana na gorsze
de minimis non curat praetor
pretor nie zajmuje się małymi sprawami
error in iudicando
naruszenie prawa materialnego, błąd w wyrokowaniu
error in procedendo
naruszenie prawa formalnego, błąd w postępowaniu sądowym dotyczący przepisów proceduralnych
iudex inhabilis
sędzia wyłączony z mocy ustawy (!)
iudex suspectus
sędzia wyłączony na wniosek strony (!)
absolutio ab instantia
odrzucenie pozwu
votum separatum
zdanie (głos) odrębne
dies interpellat pro homine
termin wzywa człowieka
in poenam heres non succedit
spadkobierca nie dziedziczy kary
vinculum iuris
węzeł prawny
obligare-inter partes
zobowiązanie-między 2 stronami
dare, facere, non facere, pati
wręczenie, czynienie, nie czynienie, znoszenie
impossibilium nulla obligatio est
nikt nie jest zobowiązany do (czynienia) niemożliwego/nie ma zobowiązania, gdy świadczenie jest niemożliwe (!)
contractus ab initio voluntatis est, ex post facto necessitatis
zawarcie kontraktu jest dobrowolne, wykonanie jest przymusem
genus perire non censetur-species perit ei cui debetur
uważa się że gatunek nie ginie-strata rzeczy indywidualnej obciąża wierzyciela
damnum emergens-lucrum cessans
szkoda rzeczywista-utracony zysk
id quod interest, non solum ex damno dato constat, sed etiam ex lucro cessante
przy odszkodowaniu bierze się pod uwagę nie tylko wyrządzoną szkodę, ale też utracony zysk
in contractibus tacite insunt, quae sunt moris et consuetudinis
w umowach milcząco zawiera się również to, co jest zwyczajach lub obyczajach
pretium commune-pretium singulare-pretium affectionis
wartość rynkowa-wartość szczególna-wartość sentymentalna
compensatio lucri cum damno
potrącenie szkody i zysku
ius retentionis-ius tollendi
prawo zatrzymania-prawo zabrania rzeczy
obligatio alternativa-facultas alternativa-datio in solutum
zobowiązanie przemienne-możliwe drugie świadczenie zamiast pierwszego-dłużnik wolny od świadczenia gdy przedmiot zniknie
pactum in favorem tertii
umowa z korzyścią osoby trzeciej
lex commissoria
klauzula przepadku, prawo odstąpienia od umowy
contractus innominatus
kontrakt nienazwany
pactum de contrahendo-culpa in contrahendo
umowy przedwstępne-niedbalstwo powoduje szkodę dla drugiej strony