101 terms

Filipino - Mungkahing Komponent ng Kakayahang Lingwistiko o Kakayahang Gramatikal

STUDY
PLAY

Terms in this set (...)

Dell Hathaway Hymes
Ipinakilala ang konseptong kakayahang pangkomunikatibo o communicative competence
Konseptong Kakayahang Pangkomunikatibo o Communicative Competence
Konseptong ipinakilala ni Dell Hathaway Hymes
Dr. Fe Otanes
Nagsabi na ang paglinang sa wika ay nakapokus sa kapakinabang idudulot nito sa mag-aaral, na matutunan ang wika upang sila ay makapaghanapbuhay, makipamuhay sa kanilang kapwa, at mapahalagahan nang lubusan ang kagandahan ng buhay na kanilang ginagalawan. (2002)
Higgs at Clifford
Ayon sa kanila ang pagtatamo ng kakayahang komunikatibo, kailangang pantay na isaalang-alang ang pagtalakay sa mensaheng nakapaloob sa teksto at sa porma o kayarian (Gramatika) ng wikang ginamit sa teksto. (1992)
Bagaric, et. Al.
Ayon sa kanila kailangan na ang isang tao ay may kakayahan sa wika, hindi lamang magtaglay ng kahusayan at kasanayan kundi ng galing sa paggamit ng wikang naaangkop sa mga sitwasyong pangkomunikatibo. (2007)
Shuy
Ayon sa kanya ang kakayahang pangkomunikatibo ay sumasakop sa mas malawak na konstekto ng lipunan at kultura. ito'y kung paanong ginagamit at hindi ang basta ang wika at mga tuntunin nito. (2009)
Canale at Swain
Ang kakayahang gramatikal ay pag-unawa at paggamit sa kasanayan sa ponolohiya, morpolohiya, sintaks, semantika, gayundin ang mga tuntuning pang-ortograpiya.
Ponolohiya
Binubuo ng Segmental (katinig, patinig, tunog) at Suprasegmental (diin, intonasyon, hinto)
Segmental
Binubuo ng Katinig, Patinig, Tunog.
Suprasegmental
Binubuo ng Diin, Intonasyon, at Hinto.
Morpolohiya
Mahahalagang bahagi ng salita tulad ng iba't ibang bahagi ng pananalita. Pagbubuo rin ito ng salita.
Sintaks
Pagsasama ng salita upang makabuo ng pangungusap na may kahulugan.
Pasalaysay, Patanong, Pautos, Padamdam
Mga uri ng pangungusap ayon sa gamit.
Payak, Tambalan, Hugnayan, Langkapan
Mga uri ng pangungusap ayon sa kayarian
Sintaks
Ito ang estruktura ng pangungusap, tamang pagkakasunod-sunod ng mga salita, uri ng pangungusap ayon sa gamit at ayon sa kayarian, at pagpapalawak ng pangungusap.
Leksikon
Mga salita o bokabularyo
Content words
Pangalan, pandiwa, at pang-uri
Function words
Panghalip, mga pang-ugnay tulad ng pangatnig, pang-ukol, pan-angkop)
Konotasyon at Denotasyon
May kolokasyon
Kolokasyon
pagtatambal ng salita at isa pang subordinate na salita
Ortograpiya
Mga grafema, titik, pantig at palapantigan, tuntunin sa pagbaybay, tuldik, mga bantas
SPEAKING
Ginamit ni Dell Hymes bilang acronym upang magkaroon ng mabisang pakikipagtalastasan
S - Setting
Lugar o pook kung saan nag-uusap o nakikipagtalastasan ang mga tao.
P - Participant
Ang mga taong nakikipagtalastasan. Isinasaalang-alang din natin ang ating kausap upang pumili ng paraan kung paano siya kausapin.
E - Ends
Mga layunin o pakay ng pakikipagtalastasan. Bigyan ng konsiderasyon ang pakay o layunin sa pakikipag-usap.
A - Act Sequence
Ang takbo ng usapan.
K - Keys
Tono ng pakikipag-usap. Isaalang-alang ang sitwasyon ng usapan, kung ito ba ay pormal or di pormal.
I - Instrumentalities
Tsanel o midyum na ginamit, pasalita o pasulat. Iniaangkop natin ang tsanel na gagamitin sa kung ano ba ang sasabihin natin at kung saan natin ito sasabihin.
N - Norms
Paksa ng usapan. Alamin kung tungkol saan ang usapan.
G - Genre
Diskursyong ginagamit, kung nagsasalaysay, nakikipagtalo o nangangatwiran. Iangkop ang uri ng diskursong gagamitin sa pakikipagtalastasan.
Kakayahang Sosyolinggwistiko
Competence ay ang batayang kakayahan o kaalaman ng isang tao sa wika habang ang performance ay ang paggamit ng tao sa wika.
Savignon (1972)
Isang propesor sa University of Illinois, sa pagkakaiba ng competence at performance.
Pagganap
Ayon kay Savignon makikita, madedebelop, at matataya lamang ang kakayahan o kaalaman ng tao sa wika gamit ito.
Kakayahang gamitin ng tao ang isang wika
Dito itinumbas ni Savignon ang kakayahang pangkomunikatibo.
Fantini (2004)
Ayon sa kanya, may mga salik-panlipunang dapat isaalang-alang sa paggamit ng wika.
Uganayan ng nag-uusap, ang paksa, lugar, at iba pa.
Mga salik-panlipunang dapat isaalang-alang sa paggamit ng wika ayon kay Fantini.
Wilbur Schramm
Isang amerikanong iskolar na mayroon ding ginawang modelo ng komunikasyon na nagpapakita rito bilang dalawang paptutunguhan
Feedback o reaksiyon
Ang pinahahalagahan ng modelo ni Schramm
Modelo ni Aristotle
Isa sa mga pinakaunang modelo ng komunikasyon
Rhetoric
Aklat ni Aristotle ung saan matatagpuan ang kanyang modelo ng komunikasyon
Kakayahang Diskorsal
Pagtiyak sa kahulugang ipinapahayag n g mga teskto/sitwasyon ayon sa konteksto.
Kakayahang Istratedyik
Kakayahang pangkomunikasyon na naipapakita anh sa kaalaman sa angkop, wasto, at mabisang istratehiya upang magpatuloy ang komunikasyon sa kabila ng problema o aberya
Kakayahang Pragmatik
Pagtukoy sa kahulugan ng mensaheng sinasabi at di-sinasabi, batay sa kinikilos ng taong kausap.
Kakayahang Sosyolinggwistiko
Pag-unawa batay sa pagtukoy kung sino, paano, kailan, saan at bakit nangyari ang sitwasyong komunikatibo.
Kakayahang Sosyolinggwistiko
Inaasahan ang tamang paggamit ng wika sa isang tiyak na sitwasyon, paksa at ugnayan ng mga taong nakikipagtalakayan.
Kakayahang Linggwistiko
Kakayahan at kaalamang pangkomunikasyon na naipapakita sa kasanayan sa gramatikal o istruktural na paggamit ng wika; halimbawa., paggamit ng angkop at wastong pangungusap.
Ponolohiya, Semantika, Sintaksis, Morpolohiya
Mga Kakayahang Linggwistiko
Kakayahang Linggwistiko/Istruktural gramatikal, Kakayahang Sosyolingwistiko, Kakayahang Pragmatik, Kakayahang Istratedyik, Kakayahang Diskorsal
Mga kakayahang komunikatibo
Kakayahang istratejik
kakayahang magamit ang verbal at di verbal na mga hudyat upang maibatid nang mas malinaw ang mensahe at maiwasan o maisaayos ang mga hindi pagkakaunawaan o mga puwang (gaps) sa komunikasyon.
Maayos na komunikasyon
• Naipahatid ang mensahe
• Nagagamit nang wasto ang wika sa mga angkop na sitwasyon
• Nagkakaunawaan nang lubos ang dalawang taong nag-uusap
Kumpas ng kamay
Tindig
Ekspresyon ng mukha at iba pa
Mga di-berbal na hudyat na makakatulong maipaabot ang mensahe sa bagong nag-aaral ng salita na hindi pa bihasa sa paggamit ng wikang binibigkas
• Intelektuwal na kalagayan ng decoder
• Kalinawan ng encoder
• Ang pagtatagpo ng kani-kanilang interpretasyon
Iba't ibang salik na dapat isaalang-alang sa pag-unawa
Pragmatiko
Nililinaw nito ang relasyon sa pagitan ng intensiyon ng nagsasalita o nagpapabatid ng mensahe at ang kahulugan nito.
Kakayahang Pragmatik
natutukoy nito ang kahulugan ng mensahe na sinasabi at di sinasabi, batay sa ikinikilos ng taong kausap.
Kakayahang Pragmatiko
Natutukoy ang kaugnayan ng mga salita sa kanilang kahulugan, batay sa paggamit at sa konteksto.
Chronemics
Pagaaral na tumutukoy kung paanong ang oras ay nakakaaapekto sa komunikasyon.
Chronemics
Ang paggamit ng oras ay maaring kaakibat ng mensaheng nais iparating
Proxemic Distance
Ang distansyang ito ay maaaring magpahiwatig kung anong uri ng komunikasyon ang namamagitan sa magkausap.
Intimate na Pag-uusap
distansyang 0-1.5 feet
Personal na pag-uusap
distansyang 1.5-4 feet
Social distance
distansyang 4-12 feet
Public
12 feet karaniwang makikita ito sa mga nagtatalumpati
Proksemika (Proxemics)
pag-aaral sa komunikatibong gamit ng espasyo
Edward T. Hall
Isang antropologo na binuo ang katawagang Proxemic noong (1963)
Prokemika (Proxemics)
Tumutukoy sa layo ng kausap sa kinakausap
Galaw ng Mata (Oculesics)
Pag-aaral ng galaw ng mata. Nakikita sa galaw ng ating mga mata ang nararamdaman natin. Sinasabing ang mga mata ang durungawan ng ating kaluluwa, nangungusap ito.
Pandama o Paghawak (Haptics)
pag-aaral sa paghawak o pandama na naghahatid ng mensahe.
Pandama o Paghawak (Haptics)
ang pagtapik sa balikat, ang paghablot, pagkamay, o pagpisil, ito ay mga paraan upang mapabatid ang isang mensahe.
Vocalics
pag-aaral ngga di linggwistikong tunog na may kaugtanyan sa pagsasalita
Vocalics
Tinutukoy rin nito ang tono, lakas, bilis o bagal ng pananalita na nagbibigay linaw sa verbal na komunikasyon
Ekspresyon ng Mukha (Pictics)
pag-aaral sa ekspresyon ng mukha
Kinesika (Kinesics)
pag-aaral ng kilos at galaw ng katawan
Albert Mehrabian
Propesor sa Clarl University at nagsulat ng isang aklat hinggil sa komunikasyong di verbal.
Verbal at Di Verbal
Dalawang uri ng Komunikasyon
Verbal
Tawag sa komunikasyon kapag ito ay ginagamitan ng wika o salita at mga titik na sumisimbolo sa kahulugan ng mga mensahe.
Di Verbal
Hindi ito gumagamit ng salita bagkus ginagamitan ito ng mga kilos o galaw ng katawan upang iparating ang mensahe sa kausap.
Komunikasyon
Akto ng pagpapahayag ng ideya o kaisipan sa pamamagitan ng pagsalita o pasulat na paraan
Komunikasyon
Proseso ng pagpapadala at pagtanggap ng mga mensahe sa pamamagitan ng mga simbolikong cues na maaring verbal o di verbal.
• Saligang batas
• Kautusang pampamahalaan
• Awiting bayan
• Rebyu ng mga pelikulang Tagalog
Impormasyong nasusulat sa wikang Filipino
Filipino
Lingua franca o pangunahing wika ng telebisyon, radyo, diyaryo, at pelikula
Wikang Ingles
Wika ginagamit sa broadsheet
Wikang Filipino
Wikang ginagamit sa Tabloid
Telebisyon
Itinuturing na pinakamakapangyarihang media sa kasalukuyan dahil sa dami ng mga mamamayang naabot nito.
Pick-up lines
Tawag sa linya ng pag-ibig na nakakakilig, nakatutuwa, cute, cheesy o minsa'y nakakainis
Pickup lines
Tinatawag din love lines o love quotes na nagpapatunay na ang wika ay malikhain
Paul J. Meyer
"Mabisang komunikasyon ay susi tungo sa tagumpay"
John A. Pierce
"Communication is not only the essence of being a human, but also a vital property of life."
Fliptop Battle
Bawat kompetisyon ay kinatatampukan ng dalawang kalahok sa tatlong round at ang panalo ay dinedesisyunan ng mga hurado.
• Malinaw (Clarity)
• Payak (Conciseness)
• May layunin (Objectivity)
• Konsistensi (Consistency)
• Kaganapan (Completeness)
• Kaugnayan (Relevance)
Salik sa isang Mabisang Komunikasyon
Fliptop
Pagtatalong oral na isinasagawa nang pa-rap.
Interkultural na Komunikasyon
Uri ng komunikasyon na nagpapakita ng integrasyon ng dalawa o higit pang magkaibang kultura.
Machine Assisted na Komunikasyon
Paraan ng paggamit ng anumang uri ng teknolohiya tungo sa mabisang interaksyon sa kapwa.
Intrapersonal na Komunikasyon
Pansariling Komunikasyon
Pampubliko
Tumutukoy sa mga malaking bilang ng mga tao na nagbabahaginan ng mga ideya o nagpapalitan ng mga kuro tungo sa pagkamit ng isang layunin.
Interpersonal na Komunikasyon
Nagaganap sa pagitan ng dalawang tao o sa maliit na grupo na nagkakaroon ng palitan ng mensahe.
Silent Messages: Implicit Communication of Emotions and Attitudes
Isang aklat hinggil sa komunikasyon na di verbal na isinulat ni Albert Mehrabian.
Komunikasyong nanggaling sa mga salitang ating binibigkas
7% na binubuo ng Komunikasyon ayon kay Mehrabian
Nanggaling sa tono ng ating pagsasalita
38% na binubuo ang komunikasyon ayon kay Mehrabian
Nanggaling sa galaw ng ating katawan
55% na binubuo ng komunikasyon ayon kay Mehrabian
Performance
Tawag sa paggamit ng Tao sa Wika
Competence
Kakayahang Batayan